ผลิตภัณฑ์หัตถกรรมงานโลหะ
งานหัตถกรรมโลหะส่วนใหญ่ของชาน่าคราฟต์จะเป็นงานดาบ มีดตีร้อนขึ้นรูปด้วยกรรมวิธีพื้นบ้าน แล้วนำมาเข้าฝักด้ามด้วยไม้ไทย การออกแบบด้ามมีดจะออกแบบตามสรีระของผู้ใช้งานเพื่อให้มีดเล่มนั้นเหมาะมือ ผลงานมีดทุกชิ้นที่พี่ช่างตีขึ้นมา จะมีการวางสมาการไว้ 2 ส่วน คือ ธรรมชาติสร้างสรรค์และเราสร้างเสริม งานที่ถูกผลิตออกมาจึงไม่ขัดต่อหลักความงามของธรรมชาติ และเราจะสร้างเสริมให้เกิดอรรถประโยชน์ตามความต้องการของผู้ใช้งานมากที่สุด
มีดสังฆวานร กับเคล็ดลับเผยลายเหล็กโบราณให้สวยคมชัด เคยสังเกตไหมคะ ถ้าเป็นมีดใช้งานจากเหล็กยุคใหม่ อย่างตลับลูกปืน เหล็กแหนบ เหล็กสปริง พี่ช่างจะตีให้เป็นทรงเกือบถึงคม ในขณะที่มีดสังฆวาร มีดมงคลเหล็กลายนี้จะใช้การเจียรให้เป็นทรงแทน นั่นเพราะการขับความงามตามธรรมชาติของลายเหล็กโบราณนั้นต้องพิถีพิถันกว่าเหล็กยุคใหม่นั่นเอง ปัจจัยที่ทำให้สามารถมองเห็นลายเหล็กโบราณได้ชัดจน มีดเหล็กโบราณมักจะใช้กระบวนการตีขึ้นรูปให้มีความเป็นทรงแบบคร่าว ๆ ก่อนจะใช้การเจียรแต่งทรง ซึ่งพี่ช่างของชาน่าคราฟต์ให้ความเห็นว่า “หากตีให้ถึงคมเหมือนเหล็กยุคใหม่ หลังนำไปจุ่มกรดกัดลายแล้ว ชั้นลายของการตีทบจะไม่ปรากฎครบทุกชั้น ทำให้มองเห็นลายตัดบนผิวใบไม่ชัดเจน อีกทั้งหน้าค้อนที่ใช้ตีมีดก็ควรเรียบเสมอกัน จะช่วยให้โลหะแนบสนิทกันดียิ่งขึ้น” การกัดลายมีดเหล็กโบราณด้วยกรดกัดปริ้นท์ อีกหนึ่งสิ่งที่สำคัญทำที่ช่วยให้ลายเหล็กโบราณสวยเด่นชัด คือ น้ำยากัดปริ้นท์หรือกรดกัดปริ้นท์ ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า น้ำยากัดปริ้นท์ไม่ใช่ตัวสร้างลวดลายใหม่ แต่จะช่วยให้โลหะที่มีโครงสร้างต่างกันถูกมองเห็นได้ชัดเจนยิ่งขึ้น หลังจากเจียรเปิดผิวมีดแล้วจะนำมีดมาจุ่มหรือทาด้วยกรดกัดปริ้ท์เพื่อให้เกิดลาย
ตะปูโบราณที่ถูกตอกลงบนเนื้อไม้ในเขตพุทธสีมา เรียกว่า ตะปูสังฆวานร ในภายหลังนิยมนำมาเป็นวัตถุมงคล ทั้งการนำไปหลอมเป็นมวลสารหลักในการทำวัตถุมงคลและเครื่องรางของขลัง หรือแม้แต่นำมาตีขึ้นรูปใหม่เป็นมีดสังฆวานร ซึ่งลักษณะเนื้อตะปูสังฆวานรที่พบเห็นได้ทั่วไปจะมีลักษณะต่างกันค่ะ ขึ้นอยู่กับว่านำไปตอกยึดโครงสร้างส่วนใด ทำไมสังฆวานรจึงเป็นของดีหายาก? ตลอดระยะเวลาที่ตะปูทำหน้าที่ยึดโครงสร้างก็ย่อมต้องผ่านการทำพิธีทางศาสนาต่าง ๆ ภายในศาสนสถานแห่งนั้นมาเป็นระยะเวลานาน สังฆวานรเล็กที่ใช้ยึดธรรมาสน์ซึ่งเป็นที่นั่งสำหรับแสดงธรรมหรือปรกอบศาสนกิจสำคัญ โดยมีการผสมมวลสารมงคลทั้งนวโลหะและสัตโลหะลงไปด้วย จึงเชื่อว่าจะเสริมสิริมงคลให้แก่ผู้ที่บูชา แม้เทคโลโลยีในยุคนี้จะรุดหน้าไปไกล แต่ต้องยอมรับว่าการที่จะผสมมวลสารต่าง ๆ ให้กลายเป็นตะปูสังฆวานรแบบช่างโบราณนั้นทำได้ยาก ตะปูเก่านี้จึงพบได้เฉพาะศาสนสถานที่เก่าแก่ สังฆวานรแต่ละแบบมีลักษณะต่างกันอย่างไร หากแบ่งตามลักษณะการใช้งาน จะสามารถจำแนกตะปูโบราณได้ 2 ประเภทคือสังฆวานรสำหรับใช้งานจริงและใช้ในการประกอบพิธีกรรมข่มดวง ตอกเสาเอก ซึ่งชาน่า คราฟต์ได้นำตัวอย่างตะปูโบราณนี้มาให้ชมกันค่ะ 1.สังฆวานรตัวอุ สำหรับยึดโครงสร้างหลัก
ความโดดเด่นของมีดชายธงคือ ปลายแหลม โคนสามเหลี่ยม ในการแทงจะเข้าง่ายและเกิดแผลขนาดใหญ่ พกซ่อนในชายพกคล้ายธรรมเนียมการพกกริช ท้องมีดจะมีความอ่อนโค้งอย่างมีศิลปะ เป็นทรงมีดเก่าแก่ที่มีการใช้งานมาอย่างยาวนาน พี่ช่างกล่าวว่า แต่ละด้านของชายธงนั้นอาจจะเป็นสัญลักษณ์แทนภูมิทั้ง 3 ซึ่งก็คือ เกียรติภูมิ มาตุภูมิ สมรภูมิ มีดชายธงจากเหล็กลาย ความเชื่อเรื่องมีดชายธง เมื่อสังเกตรูปลักษณ์ของใบมีดชายธงพลอยทำให้นึกถึงปลายธงรบหรือธงสามชายที่ใช้ออกศึกในอดีต ทั้งนี้ใบมีดมีความเป็นสามเหลี่ยมทำให้สามารถลงอักขระยันต์ได้มากกว่ามีดหมอทั่วไป จึงนิยมนำมาทำเป็นมีปราบอาถรรพ์และกลายมาเป็นแรงบันดาลใจในการทำมีดหมอหลายเล่มในเวลาต่อมา แบบมีดชายธง มีดชายธง มีดพกไทยโบราณที่มีเอกลักษณ์ ญี่ปุ่นมีดทันโตะ สำหรับพกซ่อนติดกาย ของเราก็มีมีดชายธงสำหรับต่อสู้ระยะประชิดค่ะ ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสารพุทธศักราช 2554 กล่าวไว้ว่า มีดชายธง จะมีลักษณะใบเป็นรูปสามเหลี่ยม
ด้ามมีดตลับลูกปืนจะแข็งแค่ไหนก็เจาะได้ถ้าเผาบ่มด้วยอุณหภูมิที่เหมาะสม ซึ่งทั่วไปการเจาะรูด้ามมีดที่คาร์บอนสูงจะนิยมใช้ดอกสว่านคาร์ไบด์ (Carbide) กับสว่านแท่น แต่สำหรับช่างพื้นบ้านนั้นจะใช้โลหะปลายแหลมที่มีความแข็งมาเป็นตัวตอกเจาะ โดยชาน่าคราฟต์ประยุกต์เอาสกัดมาเจียรให้ปลายแหลมเจาะด้ามมีดตลับลูกปืนแทนการใช้สว่าน ซึ่งให้ผลลัพธ์เป็นที่พอใจและปลอดภัยทีเดียวค่ะ ขั้นตอนการเจาะรูด้ามมีดโดยไม่ใช้สว่าน 1.เผาด้ามมีดตลับลูกปืนในเตาถ่านโดยให้สีแดงปลั่งเสมอกันทั้ง 2 ด้าน ซึ่งสีดังกล่าวนี้สังเกตจากการเผามีดกลางแจ้งนะคะ 2.ใช้คีมคีบใบมีด แล้ววางส่วนด้ามแนบสนิทไปกับทั่ง จากนั้นเล็งแล้วตอกได้เลยค่ะ อย่าฝืนเจาะรู้เมื่อเหล็กเริ่มคายความร้อน แต่ทว่าให้นำไปเผาอีกรอบค่อยนำมาเจาะ 3.พอเหล็กเริมทะลุแล้วก็พลิกกลับด้านแล้วเจาะให้รูทะลุกัน ข้อควรระวังในการทำมีดตลับลูกปืนตีมือ 1.ในการเจาะด้ามมีดตลับลูกปืนอย่าเผาให้ชิ้นงานร้อนจนสีค่อยไปทางส้ม ให้เป็นแต่สีแดงปลั่งก็พอค่ะ เพราะเหล็กจะเสียโครงสร้างได้และอาจทำให้เหล็กเปราะแตกได้ง่ายหลังการใช้งานหนัก 2.สกัดให้นำไปเจียรให้ปลายแหลม จุ่มน้ำเป็นการชุบแข็งก่อนนำมาใช้งาน ถ้าไม่มีสกัดสามารถใช้ตะปูตอกปูนหรือดอกเจาะนำศูนย์ก็ได้ค่ะ ส่วนใครที่ชื่นชอบและอยากลองทำมีดใช้งานเองพี่ช่างได้มีวิธีการตีมีด M9 จากตลับลูกปืนแบบละเอียดมาแนะนำด้วยนะคะ ทำตามได้แม้มีอุปกรณ์จำกัด ล้วนเหล็กกล้าเนื้อแกร่งแข็งเกินเจาะ
มหาสมุทรกว้างใหญ่ เกิดจากการไหลบรรจบกันจากแม่น้ำหลายสาย แม่น้ำแต่ละสายก็กำเนิดจากต้นน้ำเล็กๆ ที่ไหลซึมจากซอกหิน บ้างก็ผุดพรายขึ้นจากผืนดินไหลมาร่วมรวมกัน เช่นเดียวกับดาบคู่นี้ ที่เกิดจากการนำมวลสารชิ้นเล็ก ๆ ไม่ต่ำกว่า 32 ชิ้นมาตีรวมกันเป็นแท่ง แล้วจึงตีทบฝังแกนเหล็กแหนบด้วยเตาถ่านจนกลายเป็นดาบลายคู่ที่ชาน่า คราฟต์ให้ชื่อว่า สุทธาวิชช์ และสิทธาวุธ ความหมายของชื่อดาบ ดาบคู่นี้ตั้งชื่อให้คล้องจองกัน สามารถผวนคำเป็นชื่อของอีกเล่ม และยังแสดงถึงลำดับการทำดาบที่สามารถกำหนดเล่มใดเป็นเล่มแรกหรือเล่มที่สองก็ได้ สุทธาวิชช์ คือ วิชาอันบริสุทธิ์ การรู้แจ้ง “พุทธปัญญา” ส่วนสิทธาวุธ คืออาวุธแห่งผู้ถือพรตอันมีนัยว่า “ศีลวัตร” นั่นเองค่ะ https://youtu.be/peY2z5SHm84 มวลสารและกระบวนการ
แรงบันดาลใจจากมีด M9 ที่ออกแบบและประดิษฐ์โดย ชารล์ส เอ. มิคกี้ ฟินน์ เพื่อใช้เป็นมีดดาบปลายปืนทางการทหารในสหรัฐอเมริกา จะถูกชาน่าคราฟต์นำ มาประยุกต์ให้เป็นมีดสะเทินน้ำสะเทินบกสไตล์ไทยตีขึ้นจากตลับลูกปืนด้ามประกบไม้หยี โดยให้ชื่อว่า ปลาเข็ง คำในภาษาอีสานที่หมายถึงปลาหมอนั่นเองค่ะ มีด M9 กับ มีดปลาเข็ง มีดปลาเข็งกับมีด M9 ต่างกันยังไง เชื่อว่ามองปราดเดียวหลายคนก็คงเห็นความแตกต่างทางด้านรูปลักษณ์ของมีดทั้ง 2 แบบนี้แล้ว โดยเฉพาะส่วนสันมีดที่เป็นฟันเลื่อยมีความแหลมคม ใช้สำหรับตัดเชือก และเถาวัลย์ใต้น้ำโดยเฉพาะ ส่วนด้านการใช้งานก็ยังมีความแตกต่างกันเล็กน้อยค่ะ มีดปลาเข็งนี้จะมีแก้มคมแค่ด้านเดียวค่ะ อีกด้านของใบมีดจะราบเรียบ ซึ่งต่างจากมีด
เสน่ห์ของมีดเดินป่าตลับลูกปืน คือความแข็งแกร่งและการรักษาคมได้ดี ยางไม้มักไม่ค่อยกัดกร่อนผิวมีด ดูแลรักษาง่าย แต่กว่าจะเป็นมีดตลับลูกปืนนั้นต้องให้ความสำคัญไปตั้งแต่การเลือกตลับลูกปืน โดยเฉพาะวงที่ถูกเปลี่ยนถ่ายจากการสึกหรอ มักจะมีโอกาสแตกร้าวหากนำไปตีขึ้นรูปนั้นเองค่ะ เหล็กตลับลูกปืนแบบไหนเหมาะสำหรับทำมีด จะเลือกตลับลูกปืนมาตีมีดก็ต้องสำรวจก่อนว่า มีดที่ต้องการนั้นมีขนาดมิติและความยาวเท่าใด ซึ่งตลับลูกปืนรถยนต์จะเหมาะกับมีดเดินป่าเล่มเล็กที่ขนาดใบไม่เกิน 6 นิ้ว ในการตีมีดเราต้องคำนึงถึงความยาวกั่นมีดเผื่อด้วยนะคะ หากเป็นมีดเล่มใหญ่ ใบหนาก็จะนิยมใช้ตลับลูกปืนเครื่องจักร ตลับลูกปืนรถบรรทุกซึ่งมีเนื้อเหล็กเยอะ ทำมีดได้เล่มใหญ่สะใจโดยเฉพาะมีดเดินป่าใบยาวไม่ต่ำกว่า 9 นิ้วค่ะ วิธีเลือกตลับลูกปืนมาทำมีดแบบง่ายๆ ที่ชาน่าคราฟต์ใช้ประจำ เนื่องจากตลับลูกปืนบางวงอาจมีรอยแตกร้าวที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า จึงทำให้เกิดปัญหาตลับลูกปืนแตกหลังจากการตีขึ้นรูป หรือบางครั้งอาจเกิดรอยร้าวในใบมีดหลังการขัดผิว ซึ่งนั้นหมายความว่างานที่ทำมาทั้งหมดต้องทิ้งไป ใช้ทำมีดต่อไม่ได้แล้ว เราจึงได้นำประสบการณ์การเลือกตลับลูกปืนมาสำหรับใช้ทำมีดมาแบ่งปันกันค่ะ ซึ่งช่วยลดความผิดพลาดหลังการตีขึ้นรูปชิ้นงานได้ดีทีเดียว การเคาะฟังเสียงตลับลูกปืนก่อนซื้อ
ตีมีดจากเหล็กมวลสารว่ายากแล้ว แต่เมื่อได้ลองตีมีดจากเหล็กหล่อ ฝังแกน SUP9 และประกบเหล็กสังฆวานรเคลือบผิวอีกชั้น กลับยากยิ่งกว่าเพราะการตีมีดจากมวลสารเหล่านี้ ต้องใช้ระยะเวลาที่แม่นยำ และเคร่งครัดทุกขั้นตอน เมื่อรวมกับข้อจำกัดของเครื่องมือพื้นบ้านจึงเพิ่มความยากแบบทวีคูณ เพราะไม่ค่อยมีการนำเหล็กหล่อมาตีเป็นมีดเท่าไรนัก ทำไมไม่นิยมตีมีดจาก “เหล็กหล่อ”? เหล็กหล่อคาร์บอนสูง เมื่อคาร์บอนสูงก็แข็ง ธรรมดาของเหล็กแข็งก็ยิ่งเปราะ ยิ่งมีรูพรุนมาก เกิดรอยร้าวง่าย ไม่ยืดหยุ่นต่อการกระแทกซึ่งต่างจากเหล็กกล้าทั่วไปค่ะ หากนำเหล็กหล่อมาตีมีดก็จะหลุดเป็นแผ่นเป็นชิ้น เชื่อมติดกันยาก แถมใช้เครื่องมือแบบพื้นบ้านในการทำ การควบคุมไฟ การลงค้อน และการพักเหล็กให้พอดีล้วนเป็นปัจจัยที่ทำให้การตีมีดจากเหล็กชนิดนี้ “ไม่ง่ายเลย” เหล็กหล่อมวลสารที่นำมาตีมีดได้มาจากไหน เหล็กที่หล่อขึ้นจากมวลสารมงคลต่าง ๆ อาทิ แผ่นจารมงคล
เคยชมภาพยนตร์ แรมโบ้ ภาค 4: นักรบพันธุ์เดือด กันไหมคะ? เนื้อเรื่องกล่าวถึงช่วงชีวิตที่สันโดษของ จอห์น แรมโบ้ บนพรมแดนไทย-พม่า มีดที่จอห์น แรมโบ้ตีขึ้นมีลักษณะใบกว้าง ปลายเฉียง จึงมีความเป็นไปได้ว่าแรงบันดาลใจในการออกแบบ อาจมาจาก “พร้าปลายเฉียง” มีดดำรงชีพพื้นบ้านที่พบได้ทั่วไปในแถบชายแดนภาคเหนือของไทย พี่ช่างชาน่าคราฟต์จึงจะตีมีดแรมโบ้ในสไตล์ไทยด้วยกรรมวิธีพื้นบ้าน ผสานกลิ่นอายความเป็นไทยลงไปให้มีทั้งความเท่ ดุดัน และเอกลักษณ์เฉพาะตัว พร้าปลายเฉียง: เครื่องมือทรงคุณค่า ที่ออกแบบได้ชาญฉลาด นัยยะของพร้าปลายเฉียง นอกจากแรงฟันแล้ว ยังลดทอนความเป็นอาวุธลงเพื่อให้ใช้แทงไม่ได้ จึงอยู่ในหมวดหมู่ของมีดหรือดาบปลายตัด แต่ด้วยความ พลิกแพลงของชาวบ้านก็ออกแบบให้ปลายที่ตัดนั้นยื่นออกมาเล็กน้อยเป็นจะงอยใช้ฟัน
มีดมงคลตีขึ้นจากโลหะมวลสารโบราณที่เป็นมวลสารมงคล
โดยจะมีการกำหนดฤกษ์ยามในการตีขึ้นรูปแล้วจึงนำมาเข้าด้ามฝักกับไม้มงคล
- มีดสังฆวานร
- หอกสังฆวานร
- มีดควาญช้างตอกอักขระ ด้ามรากแก้วไม้พะยูง
- พระขรรค์ยอดพระธาตุ
- มีดซุยจากสมอเรือโบราณ หรือ มีดตรึงสมุทร
- มีดหมอจากผาลไถโบราณ หรือ มีดมุดธรณี
- ดาบหน้าลูกไก่จากลูกปืนใหญ่โบราณ หรือ อัคคีกัมปนาท
มีดใช้งาน
ส่วนใหญ่จะตีขึ้นจากเหล็กรีไซเคิลโดยเน้นเหล็กคาร์บอนกลางถึงคาร์บอนสูง เน้นการใช้งานตามประเภทของมีด
- ดาบศอกจากเหล็กตะไบ
- มีดยาคุตจากตลับลูกปืน
- มีดแดกเกอร์สไตล์ไทยจากใบหอก
- มีดคิริดาชิจากเหล็กแหนบ
- มีดตอกจากบาร์เลื่อย
- มีดคอมแบทจากบาร์เลื่อย
- มีดทำครัวจากผาลไถ
- มีดโบวี่จากเหล็กตลับลูกปืน
- มีดเหล็กสปริง
- มีดจากเหล็กก้านวาล์ว
- มีดคมเดียวจากกรรไกรตัดกิ่ง
- มีดคารัมบิตจากตลับลูกปืน
อุปกรณ์ช่างตีเหล็ก
เป็นการนำเอาวัสดุที่หาได้ทั่วไปมาประยุกต์เป็นเครื่องมือที่ช่วยทุ่นแรงในการตีมีด รวมถึงการแนะนำเคล็ดลับการใช้อุปกรณ์ Hand Tool ให้เหมาะสมกับงานมากที่สุด
- ทั่งบ้องหรือทั่งตัวโอผลิตจากเหล็ก s55c
- เตาตีมีดพร้อมบ่อชุบราคาไม่เกิน 500 บาท
- สกัดตัดเหล็ก
