กระเดื่องตำข้าวชาวกะเหรี่ยงแดง

นานแค่ไหนแล้วที่ไม่ได้ยินเสียงกระเดื่องกระทบครกตำข้าว

ได้ยินอีกครั้งก็ตอนที่กลับมาจากเดินป่าที่ปางอุ๋ง แล้วตัดสินใจเดินเท้าลัดเข้าเมืองอีกทางซึ่งเป็นเส้นทางที่ใช้เฉพาะชาวบ้าน

ราว 8 กิโลเมตรกว่า ๆ จากตีนดอยสู่หย่อมหมู่บ้านห้วยผึ้ง ใกล้กับบ้านไม้สะเป่ ต.ปางหมู อ.เมือง จ.แม่ฮ่องสอน หมู่บ้านกะเหรี่ยงแดงเก่าแก่ที่มีเพียงสิบหลังคาเรือน ระหว่างนั่งพักก็ได้ยินเสียงกระเดื่องตำข้าวดอยในยามใกล้ค่ำ ช่างไพเราะยิ่งนัก

มันดังตุบตับคล้ายจังหวะการเต้นของหัวใจ

หัวใจที่ส่งเลือดไปหล่อเลี้ยงร่างกายอันเป็นเผ่าพันธุ์ผู้เป็นของเจ้าของเมล็ดพันธุ์

เสียงฝัดข้าวใกล้กัน คล้ายเสียงลมหายใจของแม่บ้านที่ตรากตรำทำงานอย่างเหนื่อยหนัก

เมล็ดพันธุ์ข้าวดอยนี้ “ปลูกโดยไม่ได้ขืนฟ้าขัดฝน” นับเป็นพันธุ์ข้าวที่ “รู้จักกาลเทศะ”

กาละ คือระยะเวลาการเพาะปลูก ที่เริ่มทำตอนฝนมาฟ้าใหม่

เทศะ คือพื้นที่ที่เหมาะสมสำหรับปลูกข้าว รวมถึงเกษตรกรผู้ดูแล

ข้าวดอยนี้ ครึ่งหนึ่งคือชาวนา ครึ่งหนึ่งคือธรรมชาติ

หากสภาพแวดล้อมไม่ดี เมล็ดข้าวเมล็ดพันธุ์ก็จะไม่งอกงาม

ชาวบ้านที่อยู่ในละแวกนั้น นอกจากจะดูแลเมล็ดพันธุ์แล้ว ก็ต้องดูแลธรรมชาติควบคู่กันไป